الميرزا القمي
58
جامع الشتات ( فارسي )
اجماع 1 بر آن نقل شده . وأحاديث معتبره بسيار دلالت بر آن ، دارد ودر بعضي أحاديث صحيحه ، مذكور است كه خوب چيزى است " فرار از حرام به حلال " . حتى در آن حديث 2 معامله هزار درهم ويك دينار به دو هزار درهم شده . وضميمه را مىتوان در طرف جنس ناقص گذاشت ، مثل همين مثال پنبه وريسمان . وهمچنين در هر دو طرف 3 هر گاه ناقص مشتبه باشد . چنان كه در دو درهم مغشوشى كه هر يكى مخلوط به مس يا غيره باشد ومقدار نقرهء آنها معلوم نباشد ، كه همان غش قائم مقام ضميمه است . وظاهر اين است كه ضرور نيست قصد 4 به اينكه ضميمه مقابل زيادتى باشد . بلكه كافى است كه مجموع مقابل باشد . وهمچنين شرط نيست كه آن ضميمه گنجايش 5 مقابله به آن زيادتى ، داشته باشد چنان كه شهيد ( ره ) در دروس گفته ، وظاهر اخبار وكلام فقها هم اين است . 47 - سئوال : آيا جايز است خرج كردن پولهاى مغشوشى مثل قروشهاى رومى كه در چهره آنها سرخى وسفيدى هر دو نمايان است - ؟ وآيا جايز است معامله با قروشهائى كه تازه احداث شده [ و ] مركب است از نقره وچند چيز ديگر ( مقدار هيچ يك از اجزاء معلوم نباشد ) ؟ وآيا ساختن آنها ودر ميان مردم شايع كردن ، جايز است يا نه ؟ - ؟ . جواب : قروشهاى رومى را مىگويند مس ندارد . بلكه نقرهء آن زبون است . وبا وجود رواج ما بين مردم عيبى ندارد .
--> 1 : قبلا توضيح داده شد كه أصل " فرار از حرام به حلال " اجماعى است ليكن چگونگى فرار وصورتهاى مختلف آن ، در صحت وعدم صحت مورد اختلاف است . 2 : وسائل : ج : 12 ، أبواب الصرف ، باب 6 ح 1 . 3 : اين صورت سخت مورد اختلاف است وحتى ظاهر بعضي از أحاديث بر بطلان ان است ( همان مرجع 3 . 4 و 5 : مطابق نظري كه قبلا از امام خمينى ( ره ) نقل كرديم هم قصد مذكور شرط است وهم " گنجايش " وأساسا روح اين ابتكار در همين " گنجايش " است